Chủ tịch Al-Taawoun tố trọng tài thiên vị Al-Qadsiah: khiếu nại thật, bằng chứng chưa

Phút bù giờ thứ sáu của hiệp hai, bóng nằm trong lưới Al-Taawoun. Trên khán đài sân Buraidah, một người đàn ông không ném chai nước, không giơ tay phản đối. Ông nói. Và một cổ động viên ngồi gần đó đã bật camera điện thoại.

Đoạn video ấy được tờ Al-Youm đăng tải, rồi Goal.com tường thuật lại. Trong đó, chủ tịch CLB Al-Taawoun — ông Al-Ghannam — cáo buộc trọng tài trận đấu đã bỏ qua ba thẻ vàng đối với tiền vệ Musab Al-Juwayr bên phía Al-Qadsiah. Lý do ông đưa ra vượt ra ngoài một sai sót chuyên môn đơn thuần: theo ông, việc giữ Al-Juwayr khỏi án treo giò nhằm bảo đảm cầu thủ này có mặt ở vòng 11, ba ngày sau đó, khi Al-Qadsiah tiếp Al-Hilal.

Trận đấu kết thúc 0-1. Vòng 10. Sân nhà thua.

Cần đặt đúng chỗ của câu chuyện này. Đây là giải Roshn Saudi Pro League, nơi tiền đổ vào rất không đều, và nơi mỗi vòng đấu đều bị đọc qua lăng kính của bốn đội lớn. Mỗi bản hợp đồng là một bài thơ dang dở; mỗi kỳ chuyển nhượng là một cuộc chia ly. Al-Qadsiah mùa này là hiện tượng: 25 điểm sau 10 trận, đứng đầu bảng. Al-Hilal 24 điểm sau 9 trận, còn một trận chưa đá. Khoảng cách trên bảng là một điểm. Khoảng cách thật thì khác.

Cơ chế mà ông Al-Ghannam mô tả có logic nội tại rõ ràng. Ở bóng đá Saudi, cầu thủ nhận đủ số thẻ vàng tích lũy sẽ bị treo giò một trận. Nếu Al-Juwayr đang đứng trước ngưỡng ấy, thì một chiếc thẻ vàng ở vòng 10 đồng nghĩa với việc vắng mặt ở vòng 11 — đúng trận đấu lớn nhất mà Al-Qadsiah có thể có trong nửa đầu mùa giải. Một quyết định của trọng tài ở phút thứ 70 của một trận đấu bình thường có thể thay đổi đội hình của một trận đấu không bình thường. Về mặt cấu trúc, lập luận ấy đứng được.

Nhưng cấu trúc đứng được chưa phải là sự thật. Không có bản ghi âm nào được kiểm chứng. Không có biên bản khiếu nại chính thức nào gửi lên Liên đoàn bóng đá Saudi. Không có phát ngôn trực tiếp nào của ông Al-Ghannam ngoài đoạn video do người hâm mộ quay. Điều có thật là: một vị chủ tịch đã nói điều đó trước công chúng. Điều chưa được chứng minh là: điều ông nói có đúng hay không.

Dựa trên kinh nghiệm theo dõi và xem lại băng ghi hình các trận cầu bị lãng quên của tôi, có một thói quen nghề nghiệp vẫn theo tôi mãi: trước khi tin vào một cáo buộc, hãy kiểm tra xem bảng điểm có đang nói dối hay không. Tuổi năm mươi hai tôi mới biết World Cup là gì — một cơn mê không cần lý do. Nhưng một cơn mê không cần lý do thì cũng dễ bị tổn thương bởi những lý do rất nhỏ.

Bảng điểm ở đây nói dối theo cách rất tinh vi. Al-Qadsiah dẫn đầu giải với 25 điểm sau 10 trận, tức 2,50 điểm mỗi trận. Al-Hilal có 24 điểm sau 9 trận, tức 2,67 điểm mỗi trận. Al-Qadsiah đứng đầu bảng bằng lịch thi đấu, không bằng hiệu suất — và nếu giữ nguyên nhịp này đến hết 34 vòng, Al-Hilal sẽ về đích trước khoảng 5 đến 6 điểm. Đó là phép tính mà không một dòng nào trong bản tin gốc đề cập.

Điều này quan trọng vì nó lật ngược cách đọc vụ việc. Nếu Al-Qadsiah không thật sự mạnh nhất giải, thì giả thuyết "trọng tài bảo vệ đội đầu bảng" trở nên vô nghĩa. Nhưng nếu đọc theo hướng khác — hướng mà chính cách đặt vấn đề của ông Al-Ghannam gợi ra — thì cáo buộc không nhắm vào Al-Qadsiah. Nó nhắm vào trận đấu với Al-Hilal.

Một đội bóng mới nổi, đang dẫn đầu, tiếp đội bóng lớn nhất nước ở vòng 11: đó là sản phẩm truyền hình có giá trị cao nhất mà giải Saudi có thể tạo ra ngoài các trận derby truyền thống. Cáo buộc của ông Al-Ghannam, dịch ra ngôn ngữ thuần túy, là: giải đấu đã bảo vệ trận đấu, không phải bảo vệ đội bóng. Đó là một cáo buộc nặng hơn nhiều, và cũng khó phản bác hơn nhiều, vì nó không cần một trọng tài gian lận — chỉ cần một bầu không khí.

Có một chi tiết ít ai để ý: bản tin gốc gán bàn thắng phút 90+6 cho một cầu thủ không thuộc biên chế Al-Qadsiah. Tên người ghi bàn bị gán sai, hoặc bị chép sai. Tờ báo dùng "Al-Qadisiyah" ở tiêu đề và "Al-Qadsiah" ở thân bài. Đây là những hạt bụi nhỏ, nhưng chúng nói lên một điều về chuỗi thông tin: câu chuyện này được ráp từ nhiều mảnh, và không mảnh nào được ai đó ngồi lại kiểm tra.

Vậy mà câu chuyện vẫn lan. Vì sao? Vì thời điểm. Một bàn thua ở phút 96 nén khoảng cách giữa "thua sát nút" và "bị cướp" xuống gần bằng không. Nếu Al-Taawoun thua 0-3, sẽ không có video nào. Nhiệt lượng của vụ việc này là hàm số của tỷ số, chứ không phải của quyết định.

Và còn một lớp nữa, thuộc về quản trị nội bộ. Ở nhiều CLB, khi chủ tịch là nhân vật công chúng số một, ông ta có thể chọn nơi để đặt trách nhiệm. Đặt vào trọng tài nghĩa là ban huấn luyện được che. Một trận thua sân nhà ở vòng 10, với một đội bóng tầm trung, thường không đủ để tạo ra cơn giận cấp chủ tịch — trừ khi có những thất vọng tích tụ phía sau.

Khi sân vắng, tôi nghe rõ tiếng vỗ tay của những năm tháng đã qua. Nhưng ở Buraidah đêm ấy sân không vắng, và tiếng vỗ tay ấy là tiếng của một người đang cố chứng minh rằng thất bại của mình không phải do mình.

Giải Saudi đang mua rất nhiều thứ: cầu thủ, huấn luyện viên, sóng truyền hình, cả những đêm khán đài đầy ắp. Chất thơ của bóng đá thì không nằm trong danh mục mua bán. Thứ duy nhất nó chưa mua được là lòng tin vào trọng tài. Và lòng tin thì không mua bằng hợp đồng, chỉ xây bằng những cuộc điều tra công khai, có biên bản, có kết luận — điều mà vụ việc này chưa có.

Một vị chủ tịch đã nói. Một đoạn video đã lan. Một trọng tài đang bị gọi tên mà chưa được nghe. Ai sẽ là người trả lời?