UEFA yêu cầu FIFA công bố hồ sơ về kế hoạch bán 20% quyền thương mại World Cup

Ngày 2/11, lá thư tám trang của UEFA gửi Tổng thư ký FIFA Mattias Grafström đã đưa cuộc tranh chấp quyền lực ở đỉnh bóng đá thế giới ra ánh sáng. UEFA yêu cầu FIFA công bố hồ sơ về kế hoạch bán 20% quyền thương mại World Cup, đặt thời hạn hai tuần và buộc FIFA giải trình từng mục nếu từ chối. Đây là văn bản pháp lý, không phải công hàm ngoại giao. Nó biến bất đồng hậu trường thành bài kiểm tra công khai về tính minh bạch của FIFA trước thềm Hội đồng FIFA họp tại Doha ngày 16/12 và cuộc bầu cử chủ tịch vào tháng 3.

Bóng đá thế giới quen với căng thẳng giữa FIFA và UEFA, nhưng lần này trọng tâm nằm ở cấu trúc doanh thu. Kế hoạch bán 20% quyền thương mại là cách FIFA chuyển một phần dòng tiền dài hạn thành vốn trước chu kỳ World Cup 2026. Hồ sơ không nêu định giá, danh tính nhà đầu tư, lịch thanh toán hay quyền quản trị gắn với cổ phần. Một thương vụ như vậy có thể đổi cấu trúc sở hữu của bóng đá thế giới trong nhiều thập kỷ, nên việc thiếu điều khoản công khai trở thành vấn đề chính trị, không chỉ là vấn đề kế toán.

UEFA không hỏi giá bán cao hay thấp. Cơ quan này hỏi ai được quyền quyết định, ai được hưởng lợi và ai đã thẩm định. Trong danh sách hơn 50 câu hỏi, UEFA đưa vào cả đánh giá quản trị độc lập, các cáo buộc xung đột lợi ích và khoản thuê văn phòng FIFA tại Trump Tower. Một lá thư tám trang không thể giải quyết toàn bộ mô hình quản trị FIFA, nhưng nó đủ để buộc FIFA phải chọn giữa công bố tài liệu và giải thích lý do từ chối từng mục.

Điểm cốt lõi: UEFA đang biến sự im lặng của FIFA thành bằng chứng, bằng một thời hạn được thiết kế để biến câu trả lời chậm trễ thành bất lợi chính trị. Hạn chót ngày 2/11 rơi trước Hội đồng FIFA ngày 16/12 và trước ngày chốt đề cử 18/11. Ai theo dõi các cuộc họp quốc tế đều biết một văn bản có yêu cầu giải trình từng mục sẽ tạo ra hồ sơ đối chiếu. FIFA có thể trả lời ngắn, trả lời muộn hoặc không trả lời; mỗi lựa chọn đều để lại dấu vết. Im lặng là một thứ ngôn ngữ, chỉ những ai từng đứng giữa sân vận động trống mới hiểu được.

Tại cuộc họp Hội đồng FIFA ở Zurich, Chủ tịch Gianni Infantino không đưa ra câu trả lời thực chất. Ông chuyển các câu hỏi sang văn bản. Động thái này giữ được quyền kiểm soát thời gian, nhưng tạo ra khoảng trống để UEFA mô tả FIFA là bên né tránh. Các thành viên Hội đồng đã đặt câu hỏi và không nhận được câu trả lời thỏa đáng; UEFA nói rằng mình đang phản ánh sự bất mãn đó. Nếu đúng, áp lực không còn là chuyện riêng của châu Âu. Nó trở thành cuộc tranh luận trong chính cấu trúc quyền lực toàn cầu của FIFA.

Kế hoạch bán 20% quyền thương mại mang theo một rủi ro ít được nói tới. Một nhà đầu tư thiểu số thường không chỉ mua dòng tiền. Họ mua quyền thông tin, quyền phủ quyết một số quyết định và ảnh hưởng lâu dài lên cách bóng đá thế giới bán bản quyền truyền hình, tài trợ và dữ liệu. Nếu FIFA cần tiền trước World Cup 2026, họ có thể chọn bán một phần tài sản vĩnh viễn thay vì đi vay. Cách làm này giữ bảng cân đối đẹp hơn trong ngắn hạn, nhưng đặt ra câu hỏi về chủ quyền thương mại của một tổ chức phi lợi nhuận.

UEFA không đơn độc trong việc đặt câu hỏi về các bên liên quan. The Times đưa tin về khoản thù lao bổ sung đáng kể của Infantino trong năm 2026, nói rằng khoản này không được công bố trong báo cáo thường niên của FIFA. FIFA phủ nhận việc trả lương thứ hai và khẳng định tuân thủ mọi yêu cầu báo cáo. Hai bên đưa ra hai phiên bản trái ngược. Với nhà tài trợ và thành viên hiệp hội, một tranh chấp chưa ngã ngũ về thù lao lãnh đạo là tín hiệu xấu hơn một con số cụ thể, bởi nó chạm vào niềm tin vào hệ thống kiểm soát nội bộ.

Khoản thuê văn phòng tại Trump Tower được UEFA nêu riêng. Câu hỏi không phải là FIFA có được thuê văn phòng hay không, mà là điều khoản thuê được xác lập thế nào, ai phê duyệt và lợi ích của bên cho thuê có được công bố hay không. Việc World Cup draw được chuyển tới Washington DC càng làm bức tranh chính trị rõ hơn. FIFA đang xây dựng quan hệ gần với chính quyền Mỹ trước giải đấu lớn trên đất Mỹ. Đó là nguồn lực chính trị mà không liên đoàn châu lục nào có thể sao chép. Nó cũng là lý do UEFA phải hành động bằng hồ sơ, không bằng lời kêu gọi.

Trong danh sách câu hỏi còn có hồ sơ Folarin Balogun, được đặt trong nhóm vấn đề tư cách và đăng ký cầu thủ. Tài liệu nguồn không mô tả đủ nội dung để kết luận về vụ việc. Sự xuất hiện của một cầu thủ trong văn bản quản trị cấp liên đoàn cho thấy tranh chấp đã lan sang các quyết định hành chính hằng ngày, nơi FIFA và các liên đoàn thường xuyên va chạm về thẩm quyền. Với người hâm mộ, đó là chi tiết nhỏ. Với các hiệp hội thành viên, đó là lời nhắc rằng quyền quyết định tư cách cầu thủ cũng nằm trong cuộc tranh chấp quyền lực này.

UEFA đang tìm một ứng viên thay thế Infantino trước ngày 18/11. Đây là mắt xích yếu nhất trong câu chuyện. Infantino được mô tả trên đường tái đắc cử không đối thủ, nhưng không đối thủ không đồng nghĩa với được ủng hộ. Nó phản ánh việc chưa có ứng viên đủ mạnh xuất hiện. UEFA ngày càng hy vọng tìm được người đủ tầm trước hạn chốt. Nếu không, toàn bộ áp lực truyền thông sẽ không chuyển thành lá phiếu. Một liên đoàn có thể tạo ra điều tra, nhưng muốn thay chủ tịch, họ cần một cái tên.

Điện toán chính trị ở đây rất lạnh. FIFA có 211 hiệp hội thành viên, trong đó UEFA đại diện 55. UEFA có thị trường thương mại lớn nhất và tiếng nói đạo đức, nhưng không đủ phiếu để tự bầu hoặc phế chủ tịch. Khối trung gian là các hiệp hội vừa và nhỏ, những nơi phụ thuộc vào tiền phát triển của FIFA. Nếu FIFA công bố một gói hỗ trợ trước đại hội, áp lực cải cách có thể bị hạ nhiệt. Nếu FIFA tiếp tục im lặng, các hiệp hội đó có thêm lý do để đòi minh bạch. Cuộc chơi nằm ở việc ai kiểm soát lịch trình trước ngày bỏ phiếu.

Rủi ro cho FIFA không dừng ở hình ảnh. Một thương vụ bán quyền thương mại thiếu công khai có thể làm chậm quá trình bán tài trợ cho World Cup 2026. Các nhà tài trợ toàn cầu thường yêu cầu quy trình thẩm định chặt hơn khi xuất hiện cáo buộc xung đột lợi ích. Rủi ro cho UEFA là ngược lại: nếu họ đưa ra tối hậu thư mà không có ứng viên, họ sẽ bị mô tả là bên gây áp lực nhưng không có giải pháp. Cả hai bên đều đang dùng thời gian như một vũ khí. Bên nào để lộ sự thiếu chuẩn bị trước, bên đó mất quyền kiểm soát câu chuyện.

Bruno Chiomento, Chủ tịch Ủy ban Bầu cử FIFA, là điểm nóng cá nhân. UEFA nêu mối quan hệ khoảng 20 năm với Infantino, việc tham dự các sự kiện do FIFA chi trả và hơn năm tuần chi phí được FIFA trang trải. Những cáo buộc này chưa được xác minh độc lập trong tài liệu nguồn, nhưng chúng đánh trúng vào tính chính danh của quy trình bầu cử. Nếu cơ quan giám sát bầu cử bị nghiêng về đương kim chủ tịch, lá phiếu tháng 3 mất đi lớp vỏ công bằng. Với các hiệp hội thành viên, đó là vấn đề sống còn: họ cần một quy trình mà kết quả không bị nghi ngờ trước khi bỏ phiếu.

Kịch bản có thể kiểm chứng rất rõ. Nếu FIFA công bố hồ sơ trước ngày 16/12, cuộc bầu cử tháng 3 sẽ bớt tính tự động và UEFA có thêm cơ sở để đòi cải cách. Nếu FIFA chỉ trả lời hình thức, UEFA sẽ leo thang bằng công luận và tìm ứng viên muộn. Nếu không ứng viên nào xuất hiện trước ngày 18/11, Infantino vẫn là ứng viên duy nhất và cuộc khủng hoảng quản trị sẽ bị đẩy sang sau World Cup 2026. Tôi đến sân không để chứng kiến chiến thắng, mà để hiểu vì sao người ta ôm nhau khóc. Ở cấp độ này, điều đáng chú ý là ai sẽ phải giải thích với người hâm mộ rằng môn thể thao của họ đã được bán đi bao nhiêu phần, và bằng giấy tờ nào.